Onderzoek onthult dat theezakjes tot wel een miljard plasticdeeltjes afgeven tijdens het zetten
In een tijd waarin duurzaamheid steeds belangrijker wordt, zet een recente review van 19 wetenschappelijke studies de vraagtekens bij wat theezakjes doen met ons milieu en onze gezondheid. Uit die review blijkt dat microplastics en nanoplastics, samen MNPs genoemd, bij eenvoudige dagelijkse handelingen zoals het zetten van een kopje thee onbedoeld plasticdeeltjes kunnen vrijlaten.
Hoe theezakjes plastic in je kopje brengen
De review (gepubliceerd in het tijdschrift Food Chemistry) voerde zelf geen nieuwe proeven uit, maar doorploegde honderden wetenschappelijke artikelen en selecteerde daaruit 19 relevante studies. Die onderzoeken zochten specifiek naar theedranken, theezakjes en theeverpakkingen als mogelijke bronnen van MNPs. Vooral wanneer theezakjes in heet water worden gedompeld, blijken ze flink bij te dragen aan de afgifte van plasticdeeltjes. Ook zakjes die als composteerbaar of biologisch afbreekbaar worden aangemerkt, zijn niet altijd vrij van plastic.
Wat het extra lastig maakt, is dat MNPs in grootte variëren van circa 1 µm tot 5 mm voor microplastics en kleiner dan 1 µm voor nanoplastics. Vaak zijn ze dus onzichtbaar voor het blote oog en toch wijdverspreid aanwezig.
De verborgen risico’s van theezakjes
Ondanks hun onschuldige voorkomen worden theezakjes vaak gemaakt van materialen die plasticdeeltjes kunnen loslaten. Traditionele papieren zakjes bevatten soms plasticcomponenten zoals polypropylene (vooral in de heat-seal-laag). Piramide-zakjes bestaan vaak uit een plastic mesh, en sommige zakjes met plantaardige vezels zijn vermengd met plastic. Zelfs bioplastic zakjes, die vaak minder deeltjes afgeven dan conventionele plastic zakjes, bieden geen volledige oplossing.
Eén experiment liet zien dat een enkel plastic theezakje tot 14,7 miljard kleine deeltjes kan afgeven. Andere studies meldden nog steeds hoge aantallen, zoals 1,3 miljard deeltjes per zakje. De gemeten aantallen hangen sterk af van de gebruikte filters en detectiemethoden, wat tot grote variatie in rapportages leidt.
Wat plasticdeeltjes mogelijk doen in en buiten je lichaam
Naast hun fysieke aanwezigheid kunnen plasticdeeltjes ook chemische stoffen met zich meebrengen. Additieven die plastic flexibeler maken of kleur geven, kunnen weekmakers en bisphenolachtige verbindingen bevatten, die potentieel schadelijk zijn. Of heet water deze stoffen overbrengt naar de thee is nog niet duidelijk en vraagt nader onderzoek.
Proeven met organismen zoals Daphnia (watervlooien) tonen negatieve effecten: ze zwommen zwakker en vertoonden abnormale lichaamskenmerken. Humane klinische studies ontbreken nog, maar tests met humane darmcellen suggereren dat deeltjes kunnen interageren met of worden opgenomen door cellen, zonder dat bij de onderzochte concentraties directe celdood werd aangetoond.
Even kritisch kijken: hoe groot is het probleem echt?
Het is verstandig om vragen te stellen bij indrukwekkende cijfers over plasticvervuiling. Welk type theezakje is getest? Waren de testcondities vergelijkbaar met hoe mensen werkelijk thee zetten? Hoe klein waren de deeltjes die betrouwbaar werden gedetecteerd? Dergelijke vragen helpen om het verhaal genuanceerd te bekijken. Vergeet niet dat verpakking, zakje, fles, kop en de laboratoriummethoden samen het volledige plaatje bepalen.
Met inzicht in deze complexiteit blijven consumenten beter geïnformeerd over wat hun dagelijkse keuzes kunnen betekenen, en kunnen ze bewustere beslissingen nemen. De uitdaging blijft om gebruik en productie van milieuvriendelijkere alternatieven te stimuleren, terwijl de wetenschap doorgaat met het onderzoeken van de mogelijke gevolgen van onze dagelijkse gewoonten.