Oudste rotstekening ter wereld gevonden in Indonesië: 67.800 jaar oud
Een internationaal onderzoeksproject heeft in de Liang Metanduno-grot op het eiland Muna, Indonesië, de oudste rotskunst ter wereld ontdekt. Het opvallende handstencil (handafdruk) is minstens 67.800 jaar oud en zet onze kijk op vroege menselijke cultuur en kunst flink op z’n kop. De vondst levert ook nieuwe aanwijzingen over migratieroutes van de vroegste moderne mensen.
Belangrijke bevindingen en het team
De kunstwerken werden aangetroffen in de kalksteengrotten van zuidoostelijk Sulawesi en geven nieuw licht op vroege menselijke beschavingen. De datering van het handstencil, minstens 15.000 jaar ouder dan een eerder door hetzelfde team gerapporteerde rotsschildering uit 2024, is vastgesteld met geavanceerde uranium-serie datering. Hiermee is deze vondst nu de oudste betrouwbaar gedateerde grotkunst ter wereld.
Het onderzoek werd geleid door een internationaal team, met een centrale rol voor Griffith University en het Indonesische nationale onderzoeks- en innovatieagentschap (BRIN). Aan het hoofd van de studie stonden Professor Maxime Aubert en Professor Adam Brumm van Griffith University, samen met Dr. Adhi Agus Oktaviana van BRIN en Professor Renaud Joannes-Boyau van Southern Cross University. De onderzoekers kregen steun van de Australian Research Council (ARC) en leveren daarmee een belangrijke bijdrage aan ons begrip van vroegmenselijke geschiedenis.
Waar en hoe ze het dateren
De vondst gebeurde op het Muna-eiland, een satellieteiland van Sulawesi. De Liang Metanduno-grot, waar het handstencil werd aangetroffen, toont sporen van langdurig gebruik door mensen. Gedurende minstens 35.000 jaar, waarbij het schilderen stopte rond 20.000 jaar geleden, gebruikten mensen deze grot om kunst te maken.
Voor de datering analyseerden wetenschappers mineraallaagjes die zowel boven als onder de schilderingen voorkwamen. Die aanpak leverde nauwkeurige tijdsbevestigingen op en geeft overtuigend bewijs dat deze kunstwerken de oudste vormen van menselijke kunst zijn die we kennen.
Wat het zegt over migratieroutes
De ontdekking heeft belangrijke gevolgen voor ons begrip van vroege migratieroutes naar Sahul (de prehistorische landmassa die Australië, Tasmanië en Nieuw-Guinea verbond). Het onderzoek ondersteunt het idee dat de voorouders van de inheemse Aboriginal Australiërs al minstens 65.000 jaar geleden in Sahul aanwezig waren. Dr. Adhi Agus Oktaviana zegt: “de mensen die deze schilderingen in Sulawesi maakten deel uitmaakten van de bredere populatie die later door de regio zou verspreiden en uiteindelijk Australië zou bereiken.”
Er worden twee migratieroutes voorgesteld:
- een noordelijke route via Sulawesi en de Spice Islands naar Nieuw-Guinea,
- en een zuidelijke route via Timor naar het vasteland van Australië.
Volgens Professor Renaud Joannes-Boyau levert de datering van de rotskunst in Sulawesi het oudste directe bewijs voor de noordelijke migratiecorridor naar Sahul.
De bijzondere kunst en mogelijke betekenissen
Het handstencil is een zeldzame variant van het handmotief en toont opvallend vernauwde vingers, waardoor het een bijna klauw-achtig uiterlijk krijgt. Dit ontwerp is nergens anders gedocumenteerd. Professor Adam Brumm merkt op: “deze kunst het idee symboliseren dat mensen en dieren nauw verbonden waren” in de vroege kunst van Sulawesi, aangezien sommige stukken half-mens, half-dier wezens lijken af te beelden. De precieze betekenis van de vernauwde vingers blijft echter onzeker.
Met deze baanbrekende vondsten benadrukt Professor Maxime Aubert dat “Sulawesi het thuis was van een van ‘s werelds rijkste en meest langdurige artistieke culturen”. De ontdekkingen nodigen uit tot verder onderzoek naar hoe menselijke kunst en migratie zich over millennia hebben ontwikkeld, en wat dat zegt over ons huidige begrip van vroegmenselijke geschiedenis en cultuur.