Onderzoek onthult dat 5.200 gaten in een berg mogelijk een oeroude vorm van boekhouding waren
In het zuiden van Peru, in een gebied dat Monte Sierpe heet, ligt de raadselachtige “band van gaten”, een opvallende formatie in de Pisco-vallei. Geplaatst in de Chaupiyunga (een midden-elevatiezone tussen de kust en de hooglanden), roept deze locatie meer vragen op dan antwoorden. Met meer dan 5 000 gaten perfect uitgelijnd over bijna 1,6 km langs een bergrug, geeft de formatie een bijzonder beeld van de oude gemeenschappen die hier leefden.
De formatie op Monte Sierpe
De heuvels van Monte Sierpe zijn bezaaid met meer dan 5 000 gaten, veelal met een breedte van ongeveer 2,0 meter en een diepte van 1,0 meter. De gaten zijn gegroepeerd in zo’n 60 secties, gescheiden door smalle doorgangen. Die indeling maakt het makkelijk om van de ene naar de andere sectie te lopen, wat wijst op een doordacht gebruik, mogelijk als uitgestrekte openluchtmarkt of als plaats voor boekhouding.
Onderzoek en analyse
Onder leiding van digitaal archeoloog Jacob L. Bongers van de University of Sydney is de formatie onderzocht. Met drone-surveys, microscopische plantenanalyses en radiokoolstofdatering van een houtskoolmonster uit de 14e eeuw hebben onderzoekers geprobeerd te begrijpen hoe de gaten werden gebruikt. In bepaalde microbotanische resten (zoals maïs en rieten) zien ze bewijs dat er plantaardig materiaal in de putten aanwezig was. Bongers merkt daarbij op: “Bij het onderzoeken van de beelden werden intrigerende numerieke patronen zichtbaar.”
In de bodem van de putten werden fytolieten en andere microbotanicals aangetroffen, wat de hypothese ondersteunt dat de gaten dienden om goederen te ordenen en te vervoeren. De verspreiding van maïs en mandplanten lijkt menselijke activiteit te koppelen aan transport, in plaats van aan toevallige vondst.
Numerieke patronen en vergelijking met khipu
Opvallend is dat de verdeling van de gaten lijkt op de structuur en logica van de khipu, het oude Andes-systeem van knoopkoorden dat werd gebruikt voor registratie en boekhouding. De duidelijke herhaalde tellingen in de gaten echoën die oude methoden. Jacob L. Bongers legt uit dat de bevindingen suggereren dat de gaten als georganiseerde eenheden konden fungeren voor tellingen en inventarissen. Dit idee is voorlopig, maar het biedt nieuwe inzichten in hoe oude gemeenschappen hun voorraden beheerden.
Interpretatie en historische achtergrond
De onderzoekers stellen dat de band van gaten oorspronkelijk mogelijk diende als markt voor lokale ruilhandel en uitwisseling, en later onder Inca-heerschappij als boekhoudplaats werd gebruikt. Die verklaring wordt gesteund door de strategische indeling in secties, waarmee men mensenstromen kon organiseren en goederen kon vergelijken. Door de mit’a (de gedwongen arbeidstax onder de Inca’s) werd zichtbare, eenvoudige boekhouding belangrijk.
Vragen die blijven en toekomstig onderzoek
Hoewel deze interpretatie veelbelovend is, blijft ze voorlopig en roept ze vragen op over waarom zulke unieke structuren vooral in dit gebied voorkomen. “Onze bevindingen zijn onverwacht en hebben implicaties voor een beter begrip van boekhouding, uitwisseling en hulpbronnenbeheer binnen en buiten de Andes,” aldus Bongers. Toekomstig onderzoek zal zich richten op de relatie tussen de secties en nabijgelegen gemeenschappen en infrastructuur.
De band van gaten in Monte Sierpe blijft een fascinerend puzzelstuk in de geschiedenis van Peru, dat zowel bezoekers als onderzoekers uitnodigt om dieper te graven in de slimme manieren waarop oude samenlevingen hun wereld organiseerden en beheerden.