Hoe hangen tatoeages samen met slechtziendheid? Twee optometristen lichten toe
Het zetten van een tatoeage is voor veel mensen een spannende maar ook pijnlijke ervaring. Voor wie lichaamskunst ziet als een rite de passage is het goed om te weten welke gezondheidsrisico’s erbij horen. Een zeldzame maar verontrustende aandoening is tattoo-associated uveitis (ontsteking van het uveale deel van het oog). Deze aandoening kan leiden tot blijvend gezichtsverlies en het aantal gevallen wereldwijd is sinds 2010 verdrievoudigd.
Meer gevallen van tattoo-associated uveitis
In Australië heeft zo’n een derde van de bevolking een tatoeage. Tussen 2023 en 2025 hebben Australische oogheelkundige specialisten 40 bekende gevallen van tattoo-associated uveitis onderzocht. Die studie laat zien dat de aandoening mogelijk vaker voorkomt dan eerder werd gedacht. Hoewel het nog steeds zeldzaam is, verdient het aandacht vanwege de mogelijke ernst.
De ontsteking kan heel variabel optreden: van slechts 3 maanden tot zelfs 10 jaar na het zetten van de tatoeage. Tijdens behandeling krijgt 75% van de patiënten tijdelijke vermindering van het zicht, en 17% loopt blijvend gezichtsverlies op, vaak gecombineerd met complicaties zoals cataract en glaucoom. Daarnaast kunnen andere problemen zich ontwikkelen door de ziekte of door de behandeling.
Inkt, regelgeving en risico’s
Tattoo-inkten die in Australië worden gebruikt, kunnen toxische chemicaliën bevatten die in verband worden gebracht met bepaalde vormen van kanker. Australië heeft minder strenge regels rond inktingrediënten dan de Europese Unie; veel inkten die in Australië zijn toegestaan, zijn in de EU verboden. De meeste mensen reageren niet nadelig op die chemicaliën, maar in sommige gevallen zetten ze het immuunsysteem aan tot een schadelijke reactie die ontsteking veroorzaakt.
Bij tattoo-associated uveitis kunnen ontstekingscellen afkomstig van tatoeage-inkt de bloed-oculaire barrière doorbreken en zo ontsteking in het oog veroorzaken. Dat is verontrustend omdat die bloed-oculaire barrière werkt als een beschermende wand voor het binnenste van het oog.
Klachten en behandelingsopties
De verschijnselen van tattoo-associated uveitis zijn onder andere plotselinge pijn, rode ogen en verhoogde lichtgevoeligheid (fotofobie). Naast cataract en glaucoom kan beschadiging van de oogzenuw leiden tot blindheid als er niet op tijd wordt behandeld.
Behandeling begint vaak met steroïde oogdruppels om de immuuncellen te remmen en de bloed-oculaire barrière te helpen herstellen. Bij ernstigere gevallen kunnen intraoculaire steroïde-injecties nodig zijn om de ontsteking snel en effectief te verminderen. Sommige patiënten hebben systemische of immunosuppressieve medicatie nodig, zoals methotrexaat of adalimumab, soms gedurende maanden of zelfs jaren.
Wie loopt meer risico en wat te doen
Onderzoek wijst uit dat mannen en vrouwen ongeveer evenveel risico lopen op tattoo-associated uveitis. Mensen met een overactief immuunsysteem of met aandoeningen zoals multiple sclerose, artritis of sarcoïdose hebben echter een verhoogd risico. Een review uit 2026 suggereert dat grotere tatoeages en tatoeages met zwarte inkt mogelijk vatbaarder zijn voor deze aandoening.
Als je zwelling rond de tatoeage ziet of problemen met je gezichtsvermogen ervaart, wordt aangeraden zo snel mogelijk een optometrist te raadplegen. Die eerste lijn van zorg kan je doorverwijzen naar een oogarts voor gerichte behandeling als er sprake lijkt te zijn van tattoo-associated uveitis.
Tatoeages worden steeds populairder, vooral grote ontwerpen in zwarte inkt. Daardoor kan het aantal gevallen in Australië en wereldwijd blijven toenemen. Meer onderzoek naar deze aandoening is nodig, zoals ook blijkt uit de uitspraak: “We still have a lot to learn about tattoo-associated uveitis,” om het volledige risico en mogelijke preventieve maatregelen beter te begrijpen. Het is belangrijk dat zowel toekomstige tatoeagedragers als medische professionals zich bewust zijn van de mogelijke gezondheidsrisico’s rond tatoeages.